Arbowet en taal: bent u aansprakelijk als een instructie niet begrepen wordt?

Een veiligheidsinstructie die niet wordt begrepen, is juridisch gezien nauwelijks een instructie. Dat is de kern van een vraag die steeds meer werkgevers met Poolse medewerkers zichzelf stellen: voldoen wij eigenlijk aan de Arbowet als onze toolbox-meetings alleen in het Nederlands zijn? Vooraf gezegd: dit artikel van taalschool TaalStap is geen juridisch advies, maar de grote lijnen zijn helder.

Wat de Arbowet vraagt

De Arbowet verplicht werkgevers tot doeltreffende voorlichting en onderricht over de risico’s van het werk en de maatregelen daartegen. Het sleutelwoord is doeltreffend: de boodschap moet aankomen. Een handtekening onder een Nederlandstalig veiligheidsreglement van een medewerker die geen Nederlands leest, bewijst vooral dat er getekend is, niet dat er begrepen is.

Waar het misgaat in de praktijk

• De toolbox in het Nederlands, terwijl de helft van de ploeg de kernpunten mist en uit beleefdheid knikt.
• Pictogrammen als enige vangnet. Nuttig, maar een pictogram legt geen procedure uit en beantwoordt geen vragen.
• De tweetalige collega vertaalt “even”. Zonder borging weet u niet wat er precies is overgebracht.
• Instructie bij indiensttreding, daarna nooit meer. Terwijl situaties, machines en regels veranderen.

Bij een incident kijkt de Nederlandse Arbeidsinspectie ook naar de vraag of de voorlichting voor déze medewerker begrijpelijk was. Kunnen aantonen dat instructies zijn afgestemd op taalniveau is dan goud waard, en het verschil kan tellen in boetes en aansprakelijkheidsdiscussies.

Wat kunt u vandaag doen?

1. Breng het taalniveau in kaart. Wie begrijpt de instructies echt? Een korte niveaubepaling per medewerker geeft duidelijkheid.
2. Vertaal de kritieke instructies. Veiligheidsprocedures en noodinstructies horen beschikbaar te zijn in een taal die de medewerker beheerst.
3. Toets het begrip. Laat medewerkers in eigen woorden terugvertellen wat ze moeten doen. Knikken is geen bewijs.
4. Documenteer. Leg vast wat u heeft uitgelegd, in welke taal, en hoe u het begrip heeft getoetst.

De structurele oplossing: taal zelf

Vertalingen en tolken vangen het acute risico af, maar blijven een omweg. Medewerkers die zelf Nederlands verstaan op werkniveau, begrijpen ook de onverwachte situaties waarvoor geen vertaald document klaarligt: de omgeroepen mededeling, de collega die “kijk uit!” roept, de gewijzigde routing in de hal. Veiligheidstaal op A2-niveau is voor de meeste functies haalbaar binnen een jaar.

TaalStap traint sinds 2006 Poolse medewerkers in praktisch Nederlands, met Poolstalige docenten en aandacht voor de veiligheids- en vaktaal van uw sector, ook incompany in de regio Rotterdam. Wilt u weten waar uw team staat? Neem contact op of lees meer over onze Nederlandse les voor Polen.